Wybierz język:

Polski

English

Pусский

Protetyka

Słowo protetyka kojarzy nam się z protezowaniem, czyli odtwarzaniem brakujących części ciała.

W przypadku protetyki stomatologicznej mówimy o odbudowie tkanek dotyczących okolicy jamy ustnej, czyli szczęki i żuchwy. Odtwarzaniu protetycznemu podlegają braki tkanek miękkich, kości i zębów powstałe w wyniku nieszczęśliwych wypadków, zabiegów operacyjnych oraz procesów chorobowych.

Najczęściej mamy do czynienia z tą częścią protetyki stomatologicznej, która zajmuje się odbudową samych zębów utraconych w wyniku zaawansowanej próchnicy oraz chorób tkanki kostnej sąsiadującej z zębami.
Kości szczęk, mięśnie i zęby tworzą tzw. narząd żucia, który oprócz swej głównej funkcji, czyli odcinania i rozdrabniania pokarmu, bierze udział w oddychaniu i mowie. Odpowiednia wysokość zębów wpływa także na wygląd i proporcje twarzy.
Wielu z nas, utrata któregoś z przednich zębów mobilizuje do jak najszybszego uzupełnienia tego braku, który natychmiast odbija się niekorzystnie na naszym wyglądzie. Widoczny brak zęba u dbającego o swój wizerunek człowieka jest nie do przyjęcia. Natomiast utratę zęba przedtrzonowego lub trzonowego lekceważymy i pozostawiamy przez lata bez uzupełnienia. To fatalny błąd ! W ten sposób przyczyniamy się do zaburzenia pracy całego „aparatu żucia”.

Pacjent, któremu brak jednego lub kilku zębów nie zdaje sobie sprawy z tego, że:

  • Zęby przeciwstawne, normalnie stykające się z tymi usuniętymi, wysuwają się „szukając swego odpowiednika”, przez co osłabia się ich zamocowanie w kości;
  • Żucie w tym miejscu jest utrudnione, przez co pacjent rozgryza pokarm drugą stroną, przeciążając ją. Gdy tam też są braki, podświadomie uczy się rozgryzania przednimi zębami. Nieprzystosowane do rozcierania pokarmu zęby dużo szybciej ulegają starciu, pękaniu, łamaniu lub rozchwianiu;
  • Braki w odcinkach bocznych doprowadzą do obniżenia i deformacji zwarcia, czyli pogłębienia zachodzenia górnych zębów na dolne. Przez to pogarsza się wygląd twarzy, która wygląda bardziej staro. Dobre i prawidłowe protezowanie odmładza wygląd pacjenta;
  • Przy braku zęba, zwłaszcza w bocznym odcinku, sąsiednie pochylają się pod naporem zgryzu w kierunku luki oraz zęby przeciwstawne „wyrastają” w wolną przestrzeń. Prowadzi to do zaburzeń zgryzowych, które w efekcie osłabiają i niszczą okoliczne zęby. Ma to także niekorzystny wpływ na stawy szczęk;

Dobry protetyk stomatologiczny ma powyższe aspekty na uwadze. Dąży do uświadomienia pacjentowi zagrożeń, które niesie ze sobą nie uzupełnienie hoćby jednego zęba. Stara się dobrać optymalną metodę dla właściwego odbudowania brakujących zębów tak, aby wszystko powróciło do normy.

Bardzo ważna jest wstępna rozmowa z pacjentem oraz przedstawienie różnych metod uzupełnienia brakujących zębów.

Zazwyczaj ten sam przypadek brakujących zębów można leczyć kilkoma metodami różniącymi się skalą trudności oraz ceną. Po przedstawieniu kilku możliwych sposobów rozwiązania problemu, pacjent wybiera ten, który jemu najbardziej odpowiada.

Nawet brak wszystkich zębów można rozwiązać w sposób satysfakcjonujący. Oprócz zwykłych protez całkowitych współczesna protetyk stomatologiczna daje nam możliwość uzupełnienia braków zębowych zastosowaniem implantów (patrz artykuł: „Implanty”). Ta metoda ma tą wielką zaletę, że nie trzeba szlifować sąsiednich zębów, a więc w jakiś sposób ich uszkadzać. Niestety, dla przeciętnie zarabiającej osoby jest to duży wydatek, więc często wybierają wykonanie mostu wspartego na sąsiednich, oszlifowanych zębach własnych. Mosty lub korony porcelanowe można wykonać na podbudowie z czapeczek metalowych (ze stali lub stopu złota), albo jako bezmetalowe, które są droższe ale nie będą dawały przy ewentualnym odsunięciu się dziąsła w dalszych latach, nieestetycznego efektu „sinego brzegu zęba”. Tą samą metodą możemy również zaopatrzyć pojedynczy ząb.

Braki kilku zębów możemy również uzupełnić przy użyciu protezy ruchomej. Mogą to być protezy szkieletowe, które przy istniejących mocno osadzonych własnych zębach pacjenta, opierają się swoją konstrukcją na tych zębach nie powodując zwiększonego nacisku na kość między zębami, zapobiegają zanikom kości. Te protezy jednak, odlane jednorazowo z wysokogatunkowej i elastycznej stali, mają dość grube elementy, które nie zawsze udaje się umiejscowić tak by były niewidoczne w czasie mowy. Mankamenty te można poprawić w ten sposób, że przed wykonaniem protezy zakładamy na niektóre zęby korony porcelanowe (lub zespół koron) do których przymocowane są zamki, zasuwy lub specjalne rygle. Te urządzenia utrzymują protezę stabilnie na swoim miejscu, a przy tym są zbudowane tak, że przy otwarciu ust wcale ich nie widać. Te instalacje podnoszą jednak koszt protezy.

Istnieje również znacznie tańszy sposób rozwiązania problemu, poprzez zastosowanie protez częściowych osiadających, co oznacza że przenoszą siły żucia przez błonę śluzową na kość wyrostków szczęki czy żuchwy i z biegiem lat powodują „uklepywanie”, czyli zaniki tych wałów kostnych. Nowoczesna protetyka dostarczyła nam niedawno nowy rodzaj protez osiadających, których „nowość” polega na zastosowaniu dużo bardziej elastycznego tworzywa do ich wykonania. Daje to większe możliwości w bardziej estetycznym wykonaniu protez, są one dużo mniej łamliwe i cieńsze.

Warto zwrócić szczególną uwagę na profesjonalizm protetyka. Dokładność przy oszlifowaniu zęba, sumienność w wykonaniu protezy, współpraca ze stomatologiem zachowawczym i ortodontą, to podstawowe aspekty świadczące o perfekcyjności w tej dziedzinie.

Podsumowując, dobra usługa protetyczna, powinna charakteryzować się kilkoma najważniejszymi cechami:

  • Korony i mosty powinny być szczelne;
  • Wykonana proteza powinna zapewniać pacjentowi funkcjonalność i estetykę;
  • Proteza powinna jak najwłaściwiej odbudować wysokość uzębienia i sposób gryzienia tak, aby żucie było rozłożone prawidłowo, na całą płaszczyznę szczęk;
  • Optymalna proteza powinna dawać, oprócz dobrego samopoczucia pacjenta, korzystne odbudowanie funkcji żucia;

Rzetelność protetyka można ocenić po latach użytkowania jego prac protetycznych. To właśnie doświadczenie, ilość i jakość wykonanych prac oraz stałe doskonalenie swych umiejętności są wyznacznikami profesjonalizmu w praktyce protetyka.

Współpraca: Lek. stom. Witold Stankius

...