Leczenie kanałowe

Skuteczność w uratowaniu zęba, maksymalna precyzja dzięki innowacyjnym metodom i doskonała kontrola pod mikroskopem.
Szanowni Pacjenci,

Korzystając z nabytego doświadczenia dydaktycznego, chciałabym przybliżyć Państwu temat leczenia kanałowego, zwanego przez lekarzy również leczeniem endodontycznym.

W Klinice Cadent stworzyliśmy dla Państwa Centrum Endodoncji Mikroskopowej. Wyposażyliśmy je w najwyższej klasy sprzęt, począwszy od Tomografu komputerowego Kodak 9000, przez mikroskopy zabiegowe Kaps i systemy do termicznego wypełniania kanałów korzeniowych, poprzez specjalistyczne materiały do odtwarzania ciągłości ścian kanałów korzeniowych powstałych w wyniku perforacji, aż do aparatów RVG. Lekarze Kliniki dysponują aktualną wiedzą z dziedziny endodoncji oraz doświadczeniem pozwalającym na rozwiązywanie najbardziej skomplikowanych przypadków endodontycznych.

Dlaczego aż tomograf? Nie wystarczy aparat RTG lub RVG?

Faktycznie, w większości przypadków obrazowanie przy pomocy aparatu RTG lub RVG jest wystarczające. Jednakże skomplikowane przypadki takie jak: niedrożne mimo preparacji kanały, perforacje znajdujące się blisko wierzchołka korzenia zęba, głęboko położone perforacje typu "strip", resorpcje korzeni, ukryte cieśni międzykanałowe, pionowe pęknięcia, czy też niegojące się z nieznanej przyczyny zmiany zapalne wokół korzenia zęba wymagają poszerzonej diagnostyki. Tutaj z pomocą przychodzi obrazowanie przy pomocy tomografu komputerowego. Otrzymany w tym badaniu obraz jest trójwymiarowy i niezwykle dokładny. Możemy obejrzeć ząb z każdej strony zarówno "od wewnątrz", jak i "od zewnątrz", uzyskując w ten sposób wiele dodatkowych informacji diagnostycznych potrzebnych do ustalenia lub modyfikacji planu leczenia.

Zdjęcia RVG

Podczas całego leczenia lekarz wykonuje kilka zdjęć metodą RVG (radiowizjografii). Uzyskany w ten sposób obraz zapisywany jest w programie komputerowym. Pierwsze zdjęcie wykonuje się przed rozpoczęciem leczenia. Pozwala to omówić z pacjentem plan leczenia i przewidywane rokowanie.
Może okazać się, że podczas leczenia konieczne jest wykonanie kolejnych zdjęć w celach diagnostycznych: do ustalenia długości kanałów korzeniowych, lub oceny poprawności preparacji. Po zakończeniu leczenia zęba, czyli po wypełnieniu kanałów korzeniowych wykonuje się zdjęcie kontrolne, aby sprawdzić, czy kanały zostały wypełnione na całej, określonej wcześniej długości roboczej. Bywa, że pacjenci martwią się liczbą wykonanych zdjęć RVG. Niepotrzebnie. Dawka promieniowania jest znikoma i nie ma negatywnego wpływu na organizm pacjenta. Dodatkowo pacjent zawsze chroniony jest przez ołowiany fartuch.

Kobiety w ciąży a leczenie endodontyczne

Kobiety w ciąży otaczamy szczególną troską podczas leczenia kanałowego. Począwszy od bezpiecznego dla dziecka znieczulenia, nie przenikającego przez barierę łożyskową, przez odpowiednie dla "stanu odmiennego" leki, zakładane do kanałów pomiędzy wizytami, aż do poprawnego wypełnienia kanałów.

Kontrowersyjną zwykle kwestią jest wykonanie zdjęcia RVG w czasie ciąży. Decyzję podejmuje się indywidualnie dla każdego przypadku, po rozważeniu wielu czynników, z których głównym jest ustalenie diagnozy i planu leczenia zęba. Zdarza się, że leczenie zostaje doprowadzone do pewnego etapu, a następnie odroczone do czasu rozwiązania. Pozwala to z jednej strony na wyeliminowanie stanu zapalnego z organizmu pacjentki, a z drugiej strony na uzyskanie czasu na poprawne przeprowadzenie leczenia w niedalekiej przyszłości w przypadkach niepewnych diagnostycznie (perforacje, złamane w kanałach narzędzia, rozległe zmiany zapalne wokół wierzchołka korzenia i innych). Wtedy ząb zostaje odpowiednio zabezpieczony, najczęściej przy pomocy wypełnienia kompozytowego.


Jakie są korzyści wynikające z pracy z mikroskopem zabiegowym?

W skrócie- nieocenione.

Podstawą osiągnięcia długoletniego sukcesu w leczeniu kanałowym jest odnalezienie wszystkich kanałów, włącznie z kanałami dodatkowymi, odgałęzieniami, i opracowanie (oczyszczenie) ich na całej długości, a następnie szczelne i dokładne ich wypełnienie.

Mikroskop stomatologiczny pozwala na leczenie zębów, które jeszcze niedawno skazane były na usunięcie. Powiększa on pole widzenia kilku- kilkunastokrotnie i bardzo mocno je doświetla. Dzięki niemu można odnaleźć kanały, które niewidoczne są „gołym okiem”, usunąć przeszkody takie jak złamane i pozostawione w kanałach narzędzia, wkłady metalowe, wkłady z włókien szklanych, wkłady srebrne. Bardzo często przyczyną niedrożności kanałów są pozostawione w ich wnętrzu „schodki” zwane także stopniami, powstałe podczas prób udrażniania kanałów "na ślepo". Ich lokalizacja i wygładzenie pozwala na dalszą pracę na całej długości kanału korzeniowego.


Czy można usunąć złamane podczas leczenia kanałowego narzędzie?

W ogromnej większości przypadków- TAK.

Podczas leczenia kanałowego zęba, szczególnie o skomplikowanej anatomii (zakrzywione lub bardzo wąskie kanały) może zdarzyć się, że narzędzie, którym pracuje stomatolog złamie się, a jego część pozostanie w kanale. Największy problem, jaki z tego wynika, to ten, że pozostała część kanału, poniżej złamanego narzędzia, pozostaje niedostępna dla kolejnych narzędzi, a w konsekwencji jest nieopracowana, nieoczyszczona, niewypłukana i niewypełniona.

Pusta przestrzeń poniżej złamanego narzędzia prowadzi do rozwoju bakterii, a w konsekwencji do niepowodzenia w leczeniu kanałowym. Dlatego też tak ważne jest jego usunięcie, nawet wtedy, gdy ząb jest bezobjawowy, a o istnieniu pozostawionego narzędzia pacjent dowiedział się przypadkiem, wykonując zdjęcie RTG z innego powodu.

Aby usunąć z kanału taką przeszkodę, potrzebny jest mikroskop endodontyczny po to, żeby lekarz mógł ją zlokalizować bez niepotrzebnego niszczenia tkanek zęba (powiększenie w mikroskopie wynosi od 6-30 razy). Następnie, wciąż pod kontrolą mikroskopu wykonuje się dostęp do narzędzia i usuwa się je, używając jednej z kilku metod. Metoda uzależniona jest między innymi od tego, w jakim zębie znajduje się przeszkoda, jaka jest jego anatomia, w którym miejscu narzędzie się zaklinowało i jaki jest dostęp do jamy zęba.


Czym jest PERFORACJA? Jak można ją zamknąć? Jakie jest rokowanie?

Perforacja to przerwanie ciągłości tkanek twardych korzenia zęba. Kolokwialnie mówiąc, jest to „dziura” w korzeniu zęba, różnych rozmiarów, w zależności od tego czym została zrobiona. Powstaje podczas niewłaściwego lub nieostrożnego poszukiwania kanałów korzeniowych, pomyłki lub innych zdarzeń, lub spowodowana jest ubytkiem próchnicowym (mówimy wtedy o perforacji próchnicowej). Wyróżniamy także perforacje „stare” i „świeże”, z których te ostatnie rokują dużo lepiej.

Osobny rodzaj to perforacje typu „open apex”, które powstają na skutek zniszczenia wierzchołka korzenia zęba przez jego nadmierną instrumentację.

W zależności od umiejscowienia perforacji i jej rozległości stosowane są różne procedury mające na celu przywrócenie ciągłości tkanek korzenia zęba jak i stosowane są różne materiały (MTA, Geristore). Im wcześniej perforacja zostanie zamknięta, tym lepsze jest rokowanie dla zęba. Odwlekanie w czasie zaopatrzenia perforacji skutkuje wytworzeniem stanu zapalnego wokół niej oraz- w konsekwencji-zaniku kości, a następnie utraty zęba.

Aby zamknąć perforację potrzebne jest doskonałe zaplecze sprzętowe i narzędziowe (mikroskop zabiegowy, sterylne materiały dedykowane do zamykania perforacji, materiały pomocnicze) oraz przede wszystkim doświadczenie operatora.

Rokowanie długoczasowe szacowane jest indywidualne, ponieważ powodzenie zabiegu uzależnione jest od wielu zmiennych, jednak w większości przypadków określamy je jako „dobre” lub „bardzo dobre”.

Na czym więc polega leczenie kanałowe?

W kanałach korzeniowych zdrowego zęba znajdują się nerwy i naczynia krwionośne. Tworzą one strukturę zwaną miazgą zęba.

Leczenie kanałowe konieczne jest wtedy, gdy dochodzi do stanu zapalnego miazgi zęba na skutek działania bakterii (a więc w przypadku głębokich ubytków próchnicowych). Stan zapalny często manifestuje się dolegliwościami bólowymi, choć nie zawsze. W niektórych przypadkach, szczególnie gdy proces toczy się powoli, jest on bezobjawowy. Dopiero podczas preparacji zęba pod wypełnienie kompozytowe, lekarz zauważa, że proces próchnicowy objął już swoim zasięgiem miazgę zęba. Dla lekarza jest to jednoznaczna informacja, że należy rozpocząć leczenie kanałowe.
Kolejnym wskazaniem do leczenia endodontycznego jest martwica zęba i zgorzel zęba. Dochodzi do niej wtedy, gdy na skutek przewlekłego stanu zapalnego miazgi zęba (objawowego, „przechodzonego” przez pacjenta lub bezobjawowego), miazga zęba obumrze.

Leczenie kanałowe zazwyczaj składa się z dwóch wizyt. Na pierwszej wizycie należy oczyścić kanały, nadać im odpowiedni kształt, wypłukać, a do wewnątrz zaaplikować lek. Nazywa się to mechaniczno-chemicznym opracowaniem kanałów. Jeżeli ząb jest zniszczony próchnicowo, to przed podjęciem leczenia, należy odbudować jego brakujące ściany.

Na drugiej wizycie lekarz wypełnia kanały dedykowanym do tego celu materiałem. Najczęściej jest to gutaperka. W Centrum Endodoncji Mikroskopowej wykorzystujemy metodę termoplastycznej gutaperki. Oznacza to, że do wnętrza kanałów, które często mają nieregularny kształt nalewa się ciepłej, plastycznej substancji, która szczelnie wypełnia kanały oraz zapływa w kanały boczne, a i często wypełnia cieśni międzykanałowe.

Czasem zdarza się, że potrzebne są dodatkowe wizyty, a czasem wystarczy tylko jedna. Takie decyzje najczęściej podejmowane są albo śródzabiegowo, ponieważ tylko wtedy lekarz jest w stanie otrzymać pełną informację na temat stanu leczonego zęba, albo „między wizytami”, gdy pacjent zgłasza niemijające, lub nasilające się dolegliwości bólowe.

Liczę, że tym niezbyt krótkim opisem przybliżyłam Państwu zagadnienie leczenia endodontycznego zębów. W przypadku pytań zapraszamy do kontaktu lub na konsultację przed leczeniem kanałowym, tymczasem zapraszam do obejrzenia prezentacji przykładowych przypadków dotyczących leczenia kanałowego.


Dr n. med. Marzena Biegańska
Lekarz stomatolog